Yapay Zekâ ile Etkili ve Verimli Çalışmak: Bireysel ve Kurumsal Kullanım Tavsiyelerim - Endüstri Radyo Yayın Özeti

Herkese merhabalar,

Geçtiğimiz hafta ST Endüstri Radyo 'da sevgili Edibe Gider 'in hazırlayıp sunduğu Konuşan Yazılımlar programına konuk oldum. Yayında, yapay zekâ araçlarıyla etkili bir şekilde nasıl çalışılabileceğini, ThinkStrait bünyesinde hem bireysel hem de kurumsal tarafta yapay zekâ asistanlarını nasıl konumlandırdığımızı ve özellikle KOBİ'lerin yapay zekâyı nasıl işlerine entegre edebileceklerini konuştuk. Dilerseniz programın kaydını aşağıdaki linkten dinleyebilirsiniz.

Yayını yazılı olarak okumak isteyenler için ise Edibe Hanım'ın sorduğu sorulara verdiğim yanıtları, yayındaki detaylı örneklerimle birlikte bir özet blog yazısı haline getirdim.

İyi okumalar dilerim.

Soru1: "Seni 5 yıl önce kurumsal inovasyon ve girişimcilik projelerinde görüyorduk, sonra araya pandemi girdi. Bu 5 yıllık süreçte neler yaptın, kariyer yolculuğun nasıl değişti?"

Pandemi öncesinde ING İnovasyon Merkezi bünyesinde fiziksel etkinlikler ve kurumsal girişimcilik programları üzerine yoğunlaşmıştım ama pandemiyle birlikte o dünya kapandı. Zoraki bir rota değişikliği oldu ama iyi de oldu. fonbulucu ile yatırımcılık tarafına geçtim geçtim; paya dayalı kitle fonlaması alanında 2.5 yıla yakın çalıştım. Orada 60'tan fazla girişime 10 milyon Euro'nun üzerinde fon sağladığımız çok yoğun bir dönem geçirdim.

Sonrasında ise bilinçli bir "kariyer arası" verdim. Çünkü üniversiteden beri durmaksızın çalışıyordum. Bir süre dinlenmek istedim. Yurtiçi/yurtdışı seyahatler yaptım. Ailemle bol bol vakit geçirdim, yeni doğan yeğenimin yanından hiç ayrılmadım. O manevi yenilenme bana çok iyi geldi. Ve o dinlenme sürecinin sonunda dedim ki; "Artık masanın diğer tarafına geçme vakti." Girişimcilik tarafına kaymak istedim ve yollarımız ThinkStrait ve Mithat Sinan Ergen ile kesişti.

Soru2: "Hemen konuya girelim istersen. Temel yapay zekâ aracı kullanımında prompt mühendisliği ne demek?"

"Prompt mühendisliği" kavramı başta çok popülerdi ama sonradan bunun aslında bir mühendislikten ziyade bir yapay zekâ ile etkili iletişimin bir parçası olduğu anlaşıldı.

Burada benim prompt tarafında uyguladığım 5 adımlı basit bir model var: T-C-R-E-I. Yapay zekâ araçlarıyla iletişim kurarken bu temel yapıyı kullanıyorum.

Task (Görev): Ne yapacak?
Context (Kapsam): Hangi bağlamda çalışacak?
Reference (Referans): Örnek şablonumuz var mı?
Evaluate (Değerlendirme): Çıktıyı beğendik mi?
Iterate (İyileştirme): Son haline getirme.

Örneğin ben bu radyo yayınına hazırlanırken asistanıma dedim ki: "Görevin beni radyo programına hazırlamak (Task). Program Endüstri Radyo'da, teknoloji odaklı bir kitleye hitap ediyor (Context). Geçmiş konuşma notlarım ve üslubum bu dosyada (Reference)." O da bana 10 saniye içinde mükemmel bir akış çıkardı. Sonrasında birkaç geri bildirim (Evaluate) ve revize talebiyle (Iterate) programda konuşmaya hazır hale gelmiş oldum.

Soru3: "Kişisel yapay zekâ asistanı ifadesini çok kullanıyoruz. Bizi dinleyenler için bu ne anlama geliyor? Google'da bir arama yapmaktan farkı ne?

Şöyle açıklayabilirim; yapay zekâ sadece güçlü bir arama motoru değil. Biz normalde bir bilgiye ihtiyaç duyduğumuzda yıllardır arama motorlarına gidiyorduk; bloglardan, sağdan soldan bilgi topluyorduk. Bu klasik bir "input-output" (girdi-çıktı) döngüsüydü.

Ancak yapay zekâ ile bu değişti. Biz ona doğru talimatları, doğru dili ve hedefleri verdiğimizde; o artık basit bir araç olmaktan çıkıp, bizim dilimizde konuşan, bizimle birlikte değer üreten bir partnere dönüşüyor. Geçtiğimiz günlerde bir konuşmacıdan şu cümleyi duydum: "Yapay zekâ gelişimi şu an dursa bile, son 2 yılda yaşanan gelişmeler önümüzdeki 10 yılı dönüştürmeye yeter." Bu dünya gerçekten çok hızlı ilerliyor.

Soru4: "Kişisel yapay zekâ asistanlarını hangi somut senaryolarda kullanabiliriz?

Bizim keşfettiğimiz ve dinleyicilerimizin direk kendi hayatında değerlendirebileceği 4 temel kullanım amacı var:

1. Spesifik Proje Üzerine Çalışma: Örneğin 6 aylık bir projeniz var, fazları belli. Sadece o proje için özelleşmiş bir asistan kurabilirsiniz.

2. Spesifik Yetkinlik Geliştirme: Ben yapay zekâ alanındaki yetkinliklerimi geliştirmek için kendime çok "katı" bir asistan kurdum. Bana taviz vermiyor, istediğini yapmadığımda hemen "Dün neden çalışmadın?" diye hesap soruyor. Ama doğaçlama tiyatro hobim için kurduğum asistan çok sevecen, beni sürekli motive ediyor. İhtiyacınıza uygun olarak çalışacak bir modeli bu şekilde kurabilirsiniz.

3. Tanımlı Çıktı Üretme: Girdisi ve çıktısı belli olan raporlarınız için tek seferlik kurulum yapıp her gün aynı formatta sonuç alabilirsiniz.

4. Yabancı Dil Pratiği Yapma: Benim favorim bu. Metrobüsle Mecidiyeköy'den Söğütlüçeşme'ye giderken asistanıma "Bana 10 dakikalık dinleme pratiği gönder" diyorum. İndiğimde de o konu hakkında sesli sohbet ediyoruz. Tamamen benim ilgi alanlarımda, bana özel bir İngilizce hocası gibi. Herhangi bir yabancı dil pratiği alanında bu şekilde bir asistan geliştirebilirsiniz.

Soru5: "Peki bu kişisel asistanı kurarken ona 'Sen şusun' demek yeterli mi? Bunun teknik bir çatısı var mı?"

Biz 14 maddelik bir talimat dosyası (framework) kullanıyoruz. Bu dosyayı sisteme yüklediğimizde kimliğini inşa etmiş oluyoruz.

Neler var bu 14 maddenin içinde? Bazılarını paylaşmak isterim:

Misyon: Asistanın varoluş amacı ne?
Odak Alanı: Hangi uzmanlık alanında derinleşecek?
Karakter: Sert mi, sevecen mi, analitik mi?
Geçmiş/Deneyim: Hangi bilgi havuzuna sahip?
Oturum Açılışı: Beni nasıl karşılayacak? ("Hoşgeldin Hocam" mı diyecek, yoksa direkt konuya mı girecek?)
Geri Bildirim Tonu: Hatamı yüzüme mi vuracak, kibarca mı düzeltecek?
Dil Politikası: Hangi terminolojiyi kullanacak?
Öğrenme Formatları: Bana bilgiyi maddeler halinde mi sunacak, paragraf mı?

Biz bu başlıkları tanımlayıp yüklediğimizde, o artık herhangi bir sohbet botu olmaktan çıkıyor. Sizin sınırlarını çizdiğiniz, sizi tanıyan ve asla o çerçevenin dışına çıkmayan bir dijital asistana dönüşüyor.

Soru6: "Kurumsal tarafa geçersek; şirketteki çalışmalarınızda yapay zekâyı nasıl kullanıyorsunuz?

Kurumsal tarafta işin rengi değişiyor. Orada "Şirket Anayasası", "Görev Tanımları" ve "Bilgi Mimarisi" dediğimiz üçlü bir yapı kuruyoruz.

Öncelikle, bizim ThinkStrait’te 50 sayfalık bir şirket anayasamız var. Şirketin hedef kitlesi kim? "Gelenekselden dijitale geçmek isteyen KOBİ'ler mi?" yoksa "Scale-up aşamasındaki startup'lar mı?" Asistanın daha doğru yanıtlar vermesi için bu detayları bilmesi lazım. Şirketin misyonu, vizyonu, asansör konuşması, iletişim tonu (kurumsal mı, samimi mi?) bu dokümanda tanımlanıyor.

İkinci olarak, şirketin işleyişini 5 ana departmanda 54 farklı görev olarak tanımladık. Ben asistana "Bülten hazırlayacağız" dediğimde, o bana "Tamam, ne yazalım?" demiyor. Bana diyor ki: "Hocam, Görev 27 tetiklendi." Kendi hafızasından 27. görevi çağırıyor; bültenin formatını, görsel dilini, tonunu biliyor. Birlikte çalışarak çok güzel bir bülten hazırlayabiliyoruz. Hatta bana "Hocam" diye hitap etmesini bile kodladık, çünkü benim üniversiteden kalma bir alışkanlığım bu iletişim bana daha keyifli geliyor.

Son olarak da "Yapay Zekâ ile Uyumlu Bilgi Mimarisi" kuruyoruz. Şirketlerin web sitelerindeki jenerik "Hakkımızda" yazıları yapay zekâ için yetersizdir. Yapay zeka bizden süslü hikayeler değil; net başlıklar, alt kırılımlar ve yapılandırılmış veri setleri ister. Biz mevcut dokümanları bu mimariye dönüştürüyoruz.

Bu temel yapıyı kurmak ilk başta 8-10 saatimizi aldı belki ama şu an bize günde net 2 saat operasyonel zaman kazandırıyor.

Soru7: "KOBİ sahiplerine ve şirket yöneticilerine başlangıç için ne önerirsin?"

KOBİ'lere özellikle 5 başlıkta tavsiye verebilirim. Bunlar:

Teknolojiyi Kabul Etme: "Benim sektörümde yapay zekânın yeri olmaz" demesinler. En ufak bir verimlilik artışı bile bugünün ekonomik koşullarında hayati önem taşıyor.
Hızlı Etki Görebilme: Bütün şirketi bir anda dönüştürmeye çalışmasınlar. Anlamlı veriye rahat ulaşabildikleri, ilk etapta iş akışı net olan bir departmandan başlayıp etkiyi görebilecekleri projelere yönelsinler.
Sabretme: Geçenlerde ABD'de bir üniversite "Şirketlerin %95'i yapay zekâdan verim alamıyor" diye rapor yayınladı. Baktım, sadece ilk 6 aylık veriye dayanarak bunu yazmışlar. Bu teknoloji 6 ayda mucize yaratmaz, süreç ister. Bu dönüşüm sürecinde sabırlı olsunlar.
Çalışan Yetkinliğini Geliştirme: Bu dönüşüm sadece patronun vizyonuyla olmaz. Çalışanların da bu araçları verimli kullanmayı öğrenmesi şart. Çalışanlarına eğitim ve yetkinlik yatırımları yapsınlar.
Sürekli Öğrenme: Teknoloji çok hızlı değişiyor. İki ay önceki bilgi bugün eskimiş olabilir. Sürekli takipte kalmak zorundayız. Düzenli olarak gelişmelere yakından göz atsınlar.

Soru8: Kariyerinde yapay zekâ alanında bu kadar yoğun bir şekilde çalışmaya nasıl karar verdin?

Ben iş hayatım boyunca Blockchain, NFT, Metaverse, VR gibi birçok yeni teknolojiye tanıklık ettim. Hiçbirine %100'ümü vererek girmedim, çünkü bir şeyler içime sinmedi. Özellikle NFT ve Metaverse gibi konularda geleceği net göremedim. Ama yapay zekâ farklı. Üniversitede istatistik de okuduğum için verinin gücünü biliyorum, ve bu dünyada fark yaratmaya çok daha yatkınım.

Ayrıca en büyük güvencem şu: Dünyadaki en büyük teknoloji şirketlerinin hepsi, bütün stratejilerini bunun üzerine kurdu. 60 yaşındaki kurucular, CEO'lar yıllar sonra heyecanla sahalara döndü, kod yazmaya başladı. Bu sadece bir trend değil, bir devrim. Enerji ve regülasyon riskleri var mı? Var. Ama ben bu teknolojinin geleceğine inanıyorum ve pozitif tarafta kalmayı seçiyorum.

ST Endüstri Radyo 'da Sevgili Edibe Gider 'in konuğu olarak konuştuğumuz konular genel olarak bu şekildeydi. Programın tamamını dinlemek isterseniz, Endüstri Radyo Spotify kanalına göz atabilirsiniz.

Umarım içerikten keyif almışsınızdır. İyi günler dilerim.

Enis Erdem Yurdatapan